پیرسبز

اسفند ۱۱م, ۱۳۸۹

پیرسبز(پیر چک چک)- در ۶۸کیلومتری شمال باختری )غربی)شهر یزد ودر نزدیکی(شریف آباد اردکان)در دل کوهی ارمیده است وهر سال در روزهای زیارت ، زرتشتیان را به خود می خواند۰از میان بیابان سوزان وگداخته ی بالادست روستای شریفآباد که بگذری از دور کوهی نمایان می شود

باید رفت وباز هم رفت -آن اندازه- باید رفت تا پیر سبز که در کمرکش کوه ارمیده رخ بنماید۰ پیر سبز را از ان روی پیر سبز خوانده اند که از دور در چشم هر رهگذری در میان آن همه خاک وشن بیابان وسنگ وصخره ی کوه- همچون نگینی سبز  -به چشم می آید.آن را چک چک هم خوانده اند – از آن روی که درون پیرانگاه- چکه چکه – آب از سینه ی کوه- می سرد وبرزمین می افتد.آب می سرد و چک چک کنان بر زمین می غلطد واز جای سریدنش – پر سیاوشان وگیاه مورد سر برمی اورد .کمی ان سو تر، از همین چکه چکه های آب – درختی تنومند روییده،  درختی که سن وسالش چیزی فرای صدوسده هاست…از ۲۸-۲۴ خوردادماه یعنی از روز اشتاد ایزد تا انارم- ایزد بنا بر گاهشماری زرتشتی هنگامه ی زیارت پیر سبز است …پیر سبز هر چند هر روز و همه زمان- درهایش به روی بازدید کنندگان وزیارت کنندگان باز است-اما حال وهوای هنگامه زیارت – گونه ای دیگر است .زرتشتیان به هنگام زیارت گرد هم می آیند – به برپایی جشن وشادی می پردازند-ایین نیایش به جا می اورند ودف ودهلشان از بامداد تا شامگمه به راه است.

گزارش ومنبع از:میترا دهموبد-از هفته نامه امرداد شماره ۲۴۹شنبه ۷ اسفند ۱۳۸۹ خورشیدی./حسین صالحی

ارسال شده در انعکاس نظرات-نقدها -پیشنهادات،مقالات رسيده | نظرات (۱۱)

۱۱ پاسخدر “پیرسبز“

  1. صالحی می‌گوید :

    مقدمه کوهشناسی ایران . از آقای علی مقیم، ( جزوه موسسه طبیعت گردان ). توضیح: تمامی مطالب عینا از جزوه نقل شده لذا اگر تغییراتی پس از انتشار این جزوه درباره تکمیل ویا… مطالبش انجام شده باشد در دست انعکاس دهنده نیست – بدین طریق از زحمات آقای مقیم در باره این جزوه تشکر می کنم . —– قسمت اول: تقسیم بندی کوههای ایران :۱-البرز ۲-زاگرس ۳-قلل ممتد مرکزی ۴- نوار مرکزی آذربایجان غربی ۵- کوه های خراسان ۶- کوه های کرمان ۷- کوه های کردستان ۸- قلل منفرد. مقدمه : در کشور ایران در حدود ۱۵۰۰۰قله با ارتفاع بیشتر از ۳۰۰۰ متر وجود دارد .از این تعداد حدود ۱۰۰۰ قله معروف هستند،عمده این قلل در کوه های البرز وزاگرس جای گرفته اند وتا کنون کمتر از یک سوم این ارتفاعات شناسایی شده است. علی رغم اینکه ما بیشتر از ۷۰ سال از تاریخچه کوهنوردی ایران را پشت سر می گذاریم. اما هنوز در مورد شناسایی این مناطق اقدامی به عمل نیامده است . به گفته آقای مقیم بحثی که در این جزوه به میان می آید بر گرفته از : ۱- تجربیات استاد مقیم ۲- تجربیات ومطالعات متخصصین در حرفه کوهنوردی ۳- مطالعات توپوگرافی می باشد. مطالعات توپوگرافی – نقشه های توپوگرافی: بخش عمده بحث کوهنوردی به مطالعات توپوگرافی برمی گردد که منظور از مطالعات توپوگرافی نقشه های توپوگرافی است که یکی از منابع مهم کار کوهنوردی ایران محسوب می شود.منظور از نقشه های توپوگرافی نقشه های منحنی میزان است که در مقیاس های مختلف از جمله ۱۰۰۰/۲۵۰ – ۱۰۰۰/۵۰ – ۱۰۰۰/۲۵ و…موجود هستند.این نقشه ها در بدست آوردن نقطه ای که درآن قرار می گیریم وارتفاع آن را به راحتی به دست می آوریم حائز اهمیت است . فاصله بین منحنی های میزان در این نقشه ها از ۲۰ تا ۵۰ متر و۱۰۰ متر متفاوت است .همچنین به وسیله این نقشه ها شیبها سنجیده می شوند. همچنین عمق ،میزان ارتفاع با در دست داشتن این گونه نقشه ها به دست می آید. تنها نقطه مبهم که در این نقشه ها وجود دارد ،این است که تشخیص دیواره ها از شیب تندغیر ممکن است چرا که هر دو این موارد به یک شکل نشان داده می شود . تنها راه حل این مشکل در دست داشتن عکس هوایی از منطقه است. تفاوت دیدگاه ها: دیدگاه جغرافیایی – دیدگاه کوه شناسی ، در دیدگاه جغرافیایی بحث به صورت آکادمیک به میان می آید وجنبه تئوری آن بسیار بیشتر از جنبه علمی وتجربی آن است . ازدید جغرافی دان ها در ایران دو خط الراس یا رشته کوه مشخص البرز وزاگرس وجود دارد که بر اساس ویژگی های استانی یا اقلیمی به تقسیم بندی آن می پردازند. در این دیدگاه نقشه توپوگرافی ،عکس هوایی وتقسیم بندی مبنای کار قرار می گیرد (وزارت جنگ ایران در حدود سال های ۱۳۳۲ نقشه های توپوگرافی ایران را تهیه کرده است ). جغرافی دان ها یک منطقه بزرگ را به یک نام مشخص می شناسند . این بدین معناست که در دیدگاه این افراد کلی گویی شده است .به عنوان مثال جغرافیدانها یک منطقه وسیع را به نام زرد کوه بختیاری می نامند ومهم نیست که آیاقله زرد کوه در جای خود قرار گرفته است یا خیر . در بین ۱۰۰۰قله بسیار معروف ایران شاید حدود ۲۰/۱ آن مورد اکتشاف جغرافیدان ها قرار گرفته است ومابقی از دید این افراد به صورت نقطه های مبهم نمایان است . دیدگاه کوه شناسی : دراین دیدگاه مبنای اصلی جنبه عملی وتجربی کوه شناسی است. کوهنوردان با این دیدگاه به منطقه وارد می شوند وعملا تجربیات خود را جمع آوری نموده ودر عین حال از جغرافیدان ها ونقشه ها وعکس های هوایی استفاده می کنند .کوهنوردان در نام گذاری کوه ها وقله ها بر اساس استان وافراد بومی وایلات وعشایر منطقه عمل می کنند ودیدگاهی کاملا متفاوت با دیدگاه جغرافیدان ها دارند.کوه شناسان جزئیات کار را کاملا در نظر گرفته وبه قلل صعود می کنند.در نتیجه صعود به قله از مهمترین ابزارهای کار کوه شناسان است. کوه شناسان در نام گذاری محل هماهنگ با افراد بومی منطقه هستند وبا مشورت این افراد در مورد نام گذاری تصمیم گیری می کنند. مقایسه حیرت آور:(مقایسه کنید) ایران فاصله ای ۲۰۰ ساله با اروپا د ر زمینه کوهنوردی ومطالعات مربوط به کوهستان ها دارد . وقتی نقشه های آلپ یا هیمالیا که توسط کاشفین اروپایی بررسی شده است را مرور می کنیم از تناقضات نامگذاری اثری نمی بینیم . این به دلیل آن است که جغرافیدان ها همانند یک کوهنورد به منطقه پا گذلرده اند ، صعود کرده اند واز افراد بومی محل در مورد نامگذاری قلل وارتفاعات سوال کرده اند ولذا نامی که حدود ۱۰۰ سال پیش روی محلی گذاشته اند بدون تغییر باقی مانده است (در بین این قلل اورست وبرخی از استثنائات است که به جز نام اورست دو نام دیگر هم دارد . مردم محلی به آن شومولونگما نام نهاده اند که به معنای الهه ومادر برف ها است ونیز چینی ها به آن سا گارماتامی گویند. شمال قله اورست در خاک چین وجنوب آن در خاک نپال است وشاید به همین دلیل قله چند نامی شده است ) اما در ایران نام گذاری ها هماهنگ نشده وممکن است یک قله چندین نام داشته باشد . در کشور ما در زمینه کار کوه شناسی وکوهنوردی کارهای فرهنگی انجام نشده ویا اگر هم شده بسیار کم . در طول ۷۰ سال سابقه کوهنوردی وکوه شناسی ایران بیشتر صعود به قله وباز کردن مسیر جدید، امکانات وبرگزاری کلاس ها را در کار خود قرار داده اند ودر زمینه نوشتن کتاب وطراحی نقشه ها بسیار ضعیف عمل شده . در این جزوه موارد زیر به طور مختصر مورد مطالعه قرار می گیرد که عبارتند از ۶ منطقه اصلی درجه یک کوهنوردی ایران ومروری بر سایر ارتفاعات مهم کشور : ۱- دماوند ویال هایش ۲- منطقه تخت سلیمان – علم کوه ۳- مجموعه قلل سبلان ۴- زاگرس،خط الراس اشترانکوه ۵- خط الراس زردکوه بختیاری ۶- منطقه کوهستانی دنا- فارس وکهکیلویه وبویراحمدی ۷- قلل منفرد ایران – سهند- تفتان – ادامه دارد

  2. صالحی می‌گوید :

    مقدمه کوهشناسی ادامه قسمت اول( قسمت دوم)- شیرکوه – کرکس – آزادکوه – دوخواهران – شاهوار – نروار- توچال – دوبرار – کوشا – جوپار – الوند. تاریخچه کوهنوردی ایران : آنچه که می توان از آن به عنوان اکتشافات جغرافیایی یا سیر کوهنوردی در ایران نام برد، دیدگاه غرب به شرق است. تاریخچه این دیدگاه به دوره هخامنشی بر می گردد که با شکست داریوش سوم و ورود اسکندر به ایران شروع می شود . مورخانی که همراه اسکندر بودند یک سری اکتشافات جغرافیایی در طی سالها انجام می دهند که نوشته ها مکتوبات آن هم وجود داشته است . این گروه یک دوره یک دوره دریانوردی در خلیج فارس ودریای عمان انجام دادند واین کار درست به موازات لشکر کشی اسکندر وقتی که ایران را دور می زند واز راه افغانستان وارد بلوچستان می شود وقصد بر گشتن به پاسارگاد را می کند ،می باشد.این بدان معناست که هنگامی که اسکندر در خط ساحلی حرکت می کرده ،ناوگان دریایی به موازات آنها در کنار دریای ساحلی وتنگه هرمز با آنها در حرکت بوده ومرتبا ارتباطات مختلفی با هم داشته اند . آنچه که بعنوان پایه در مکتوبات غرب در مورد ایران وجود دارد از این دوره شروع شده است . در این جریان این گروه به کشف ایران ، افغانستان و ماورالنهر نایل شدند. دوره ای طولانی طی می شود تا به دوره صفوی می رسد که در این دوره دانشمندان ومورخین فراوانی از دوره اسلامی مانند/بودلف خزانی یا ابن بطوطه ویک خارجی معروف که مارکو پلو نام دارد ،وجود دارند . این افراد در طی این دوره در مورد کوههای ایران بسیار کم سخن به میان آورده اند وفقط در مورد بلاد اسلامی ،در مورد شهرهایی که در دوره هخامنشی ،ساسانی واشکانی وجود داشته وبعد ها تخریب شده ،ویا در مورد قلعه های مهمی که در مناطق مختلف کوهستانی ایران وجود داشته وبعد ها تخریب شده اند ، صحبت شده است . دوره دیگر که بسیار مشهور است به زمان تشکیل فرقه اسمعیلیه در الموت برمی گردد. این شاید تنها خاطره تاریخی ارتباط کوه وانسان در طی این دوره است . پس از این که حسن صباح در ایران به گردش وجستجوی فراوان می پردازد ،نهایتا الموت را انتخاب می کند وقلعه ای به نام قلعه الموت که از دوره ساسانیان بر جای مانده را اشغال می کند ودر این منطقه متمرکز می شوند . پس از اینکه شروع به دعوت کردن مردم به فرقه اسمعیلیه می کند ،شروع به ساختن قلعه های متعددی در منطقه اشکورات ، لاهیجان ، طالقان وجاهای دیگر کرده ودر نهایت در مقابل سلسله سلجوقی قرار می گیرد . تنها چیز هایی که می توانیم در مورد کوهها وارتفاعات در تاریخ گذشته بخوانیم در مورد عطاملک جوینی می باشد که در مورد قلعه الموت وغارها ومشخصات دیگر مطالبی گفته است .قلعه شاه محمد حنفی در طالقان ، قلعه ارژنگ در طالقان ، قلعه منصور بین الموت وطالقان و قلعه گازرخان از باقیمانده های دوره اسمعیلیه است .در کشف دوره اسمعیلیه اروپاییان بسیار حساس بودند ودر سال ۱۳۳۵ دانشگاه آکسفورد پروژهای تحقیقاتی تحت عنوان اسمعیلیه تشکیل دادند ومعتقد بودند این فرقه با فروش حشیش وگیاهان دارویی گذران زندگی می کردند واروپاییان به این فرقه با دید فلسفی ودینی نگاه نمی کردند . پیتر ویلی سرپرست این تیم تحقیقات بسیار گسترده ای انجام داده است وکتاب جامع ومنسجم تالیف کرده است. در واقع این گروه به بخشی از قلاع اسمعیلیه دسترسی پیدا می کنند که بخشی از آن را در کتاب خود آورده اند واز بخش دیگر اسمی به میان نمی آید ، هرچند که آن را کشف می کنند . بعد از دوره صفوی افرادی مانند ژاک دمرگان اکتشافات زیادی را روی دره هراز انجام می دهد .این فرد نخستین کسی بود که به قله اشترانکوه صعود می کند و گزارش مستند از صعود خود را ارائه می کند . همچنین سرپرسی سایکس مرز بندی های ایران را با پاکستان ،افغانستان وبلوچستان ایجاد کرده است . سایکس نخستین صعود به قله هزار کرمان با ارتفاع ۴۴۶۵ متر که بلند ترین قله کرمان است را انجام داده است وگزارش مستندی از این صعود در خاطرات او آمده است که به صورت کتاب سرپرسی سایکس منتشر شده است (مسافرت در اعماق ایران) ایزابلا بی شاپ از دیگر افرادی است که در دوره ای بسیار ناامن به تنهایی از طریق بین النهرین وعراق واز طریق کرمانشاه وارد ایران شده وشروع به اکتشاف در منطقه لرستان می کند . از مهمترین اکتشافات این فرد کشف دریاچه گهر است . به دلیل اینکه نام محلی این دریاچه را نمی دانسته نام دخترش ایرنه را روی این دریاچه می گذارد که در تمامی مکتوبات اروپایی وجود دارد . فریا استارک از دیگر افرادی است که از طریق قزوین وارد الموت می شود وبوسیله گردنه کلجاران برای اولین بار منطقه علم کوه را می بیند . از دیگر افرادی که می توان در این زمینه نام برد هاریسون است که بنیانگذار پروازهای اکتشافی زاگرس است وعکس برداری های اولیه کوه های لرستان را با هواپیما های ابتدایی آن زمان انجام داده است . همچنین در طی این دوره سه کوهنورد معروف داریم که عبارتند از : ۱- برادران مولر آلمانی که برای اولین بار موفق به صعود به قله علم کوه بلند ترین قله منطقه تخت سلیمان با ارتفاع ۴۸۵۰ متر شدند (این قله در مقایسه با قله منبلان آلپ با ارتفاع ۴۸۰۷ متر کمی بالا تر است )که گزارش صعود هم موجود است . ۲- هانس بوبک استاد دانشگاه تهران که ایرانی ها اکتشافات علم کوه را مدیون این شخص هستند . بوبک تمام یخچالهای این منطقه را شناسایی می کند وبا اسم های محلی نام گذاری می کند . صعود به قله علم کوه را انجام می دهد واکتشافی کامل روی این منطقه انجام می دهد که این مطلب در جزوه ای در یکی از کتابهای اروپایی بطور کامل منتشر شده است . از دیگر کارهای بوبک فعالیت هایی است که در منطقه البرز مرکزی انجام می دهد ومنجر به کشف چند برف چال می شود . اکتشافات مختصری هم روی دماوند داشته است . همچنین در زاگرس هم مطالعاتی داشته است . ۳- آلفونس گابریل این شخص از لحاظ جمع آوری اطلاعات و استخراج منابع از همه قوی تر بوده است که در اوایل سلطنت رضاشاه وارد ایران می شود وعبور از صحاری ایران از کتاب های اوست که توسط انتشارات آستان قدس رضوی به چاپ رسیده است . تحقیقات جغرافیایی ایران از کتابهای دیگر اوست که به سیر اکتشافات جغرافیایی ایران پرداخته است وبهترین منبع ایران شناسی از دیدگاه غرب به شرق است . شاید اولین صعود به قله دماوند در سال ۱۲۷۹ توسط آقای مهدی اشراقی ودر سال ۱۳۱۲ توسط آقای حسن سرتیپ به همراه کالج آمریکایی است . در اینکه کدامیک از این دو مورد درست باشد تردید وجود دارد . به هر حال پس از این تاریخ در ایران کوهنوردی شکل منسجم به خود می گیرد که از آن به عنوان “سیری در کوهنوردی ایران “نام برده می شود. آغاز کوهنوردی در ایران در سال ۱۳۱۵ است .دو شهر تهران وهمدان پایه گذار کوهنوردی در ایران هستند وبیشتر همدان در این مورد سهیم بوده است . افراد محلی منطقه برای چیدن گیاهان مختلف به دامنه ها رفته ودر حین چیدن این گیاهان دامنه ها را شناخته اند . در مواردی از ارتفاع ۲۰۰۰متری به بالاتر رفته واحتمال صعود به قله هم می رود ،اما هیچ مدرک مستندی در این مورد وجود ندارد . در فاصله سالهای ۱۳۱۵ تا ۱۳۱۷ مورد خاصی در مورد کوهنوردی ایران وجود ندارد ومجله نیرو و راستی تنها منبعی است که مرحوم مهران به چاپ آن همت گمارده وضمن اینکه در مورد ورزش وفعالیت های ورزشی فعالیت می کرده ، مطالبی را هم از کوهنوردی نوشته است . تا سا۱۳۲۷ این کوهنوردی های پراکنده کم وبیش انجام شده و فدراسیون کوهنوردی در این سال تاسیس می شود واز این سال به بعد الگوهای اروپایی وارد ایران شده است واین همان کوهنوردی نوین است . در طی دوره سالهای ۱۳۲۲تا ۱۳۵۵ فدراسیون اقدام به کارهای زیر می کند :۱- تشکیل کلاس های آموزش کوهنوردی ۲- دوره کار آموزی سنگ نوردی ۳- دوره تکمیلی سنگ نوردی ۴- دوره مربی گری سنگ نوردی ۵- اعزام مربی به خارج از کشور جهت آموزش ۶- تربیت مربی کوهنوردی ۷- ایجاد پناهگاه های مختلف ، از جمله کارهای مهمی که در طی این سالها توسط فدراسیون انجام شده ساخت پناهگاههای سرچال در منطقه علم کوه ، جان پناه هایی که در طول این مدت ساخته شده است .تفاوت جان پناه وپناهگاه: پناهگاه معمولا دارای مسئول وسرویس هایی از جمله خوابگاه ،رستوران وسلف سرویس دارند. جان پناه معمولا بدون مسئول به صورت فلزی ساخته می شود واندازه کوچک تری نسبت به پناهگاه دارد . در پناهگاه اقامت طولانی ممکن است وامکانات رفاهی به حد کافی وجود دارد . جان پناه جهت اقامت کوتاه مدت یا رفع خستگی وسپس ادامه مسیر قله است .جان پناه با مصالح موجود در منطقه یا به صورت ساده ساخته می شود . بیشتر قله های ایران در بین سالهای ۱۳۲۸تا ۱۳۴۵ صعود می شود . در سالهای ۱۳۴۳ به بعد تلاش های زمستانی شروع می شود که بیشتر روی علم کوه در تخت سلیمان متمرکز بوده است . تلاش برای صعود به گرده آلمان ها در این دوره صورت گرفته است .همچنین تلاش های زمستانی برای صعود به دماوند هم در این دوران صورت گرفته است که تعدادی از این صعود ها هم موفق بوده است . از طرفی بعد از سال ۱۳۳۴ به نوعی هیمالیانوردی در ایران شروع شد که بنیانگذار آن درایران برادران امید وار بودند . برادر امیدوار پیشگام صعود به هیمالیا بودند. قله ای را در منطقه کشمیر در سال ۱۳۳۴ فتح می کنند (صعود می کنند)به نام کوههای که ۵۷۰۰متر ارتفاع دارد.دومین شخص آقای امین نیا است که قله ای بنام نورسون با ارتفاع ۶۲۰۰متر را صعود می کند.بعد لز ۱۳۴۵تا۱۳۵۵سیر هیمالیانوردی در ایران شکل می گیرد که با تکیه بر موسسه بنیاد هیمالیا در فدراسیون که بودجه آن توسط گارد شاهنشاهی تامین می شده است . این تیم ها جنبه نظامی – کوهنوردی داشته است . سرپرست این تیم ها تیمسار خاکبیز است .در سال ۱۳۵۵ قله ماناسلو را صعود می کنند که برنامه ای مشترک بین ایران وژاپن بوده است . ارتفاع این قله ۸۱۶۳متر است واز ایرانیان یک نفر به نام سرگرد اسدی واز ژاپنی ها دو نفر به قله می رسند .این اولین ۸۰۰۰متری ایرانیان بوده است. (اولین قله ۸۰۰۰متری که توسط بشر صعود می شود که ارتفاع آن ۸۰۹۱ متر وبه نام آناپورنا است توس لشنال و هرزوک از فرانسه صعود شده است ) پس از آن صعود اورست را در برنامه کار خود قرار می دهند که به انقلاب می رسد ودر اینجا برنامه قطع می شود . این گروه فقط در سال ۱۳۵۶ یک برنامه تمرینی دارند که تا ارتفاع ۷۵۰۰متری اورست که از طریق چین وارد جناح شمالی (یخچال رونک بوک )بالا می روند ودر سال ۱۳۵۷ که برنامه صعود به اورست را دارند نقطه طلاقی برنامه وپیروزی انقلاب اسلامی منجر به قطع این برنامه می شود .پس از انقلاب وسال ۱۳۵۷ حدود ۲ سال در فعالیت های کوهنوردی در ایران وقفه ایجاد شد وپس از آن عمده تلاش های فدراسیون ادامه کلاس های آموزشی بود با تغییر شکل وفرم کلاس ها که به تناسب استانداردها اروپای برنامه ریزی شد . بعضی از کلاس ها اضافه شد ،بعنوان مثال کوه نوردی یخ وبرف آشنایی با توریسم ، هواشناسی ،زمین شناسی، هدایت گروه در کوهستان آشنایی با کوههای هیمالیا ،آشنایی با کوههای ایران ودروس قبلی اضافه شد . تا کنون آموزش مربی گری درجه ۱ در ایران برگذار نشده است ومربیان درجه ۲ بعضا به خارج اعزام شده ودارای درجه ۱ مربی گری کوه نوردی شده اند. در حال حاضرحدود ۴۱۱ گروه کوهنوردی در ایران تشکیل شده است . پس از انقلاب سیر ساخت جان پناه به شدت سرعت گرفته وعدهای بر این عقیده اند که این کار به نفع کوه وکوهنوردی نمی باشد و پس از انقلاب حدود ۱۵۰ جان پناه ساخته شده است وفدراسیون هیچ تدبیر خاصی برای آن ندارد. سنگ نوردی داخل سالن که در محیط های بسته انجام می شود از ورزش های جدید این رشته است وطرفداران زیادی هم داسته است . ورزش دوچرخه سواری وپاراگلایدر هم از ورزش های جدید ی است که بتازگی اضافه شده ورشد خوبی داشته است . ایرانی ها در سال ۱۳۷۷ به قله اورست صعود کردند. دماوند بلند ترین قله ایران است وارتفاع آن ۵۶۷۱ است . این قله بنام ایران معروف است وطبیعتا اولین جاذبه کوه نوردی ایران می باشد .ادامه دارد…

  3. یونس.م می‌گوید :

    با سلام و درود خدمت جناب آقای حسین صالحی / بابت ارسال مطالب تشکر می کنم و امیدوارم همیشه همچنان سرحال و فعال باشید

  4. صالحی می‌گوید :

    . مقدمه کوهشناسی ادامه قسمت دوم (قسمت سوم) پس از آن تخت سلیمان می تواند جاذبه کوهنوردی باشد. پس از آن زرد کوه بختیاری ،سبلان ، اشترانکوه ودنا به ترتیب اولویت دارد . دماوند علی رغم این که بلند ترین قله ایران است اما برف کمی روی آن می نشیند چرا که بادهای بسیار شدید برفها را به دره هدایت می کند. دماوند بر خلاف تصور در قسمت یال جنوبی که رو به آفتاب است برف بسیاری دارد ودر قسمت شمال که پشت به آفتاب است برف بسیار کمی دارد . این قله حدود ۶۰ مسیر صعود دارد ولی مسیر های اصلی این قله عبارتند از : مسیر شمالی ، مسیرجنوبی، مسیرغربی،مسیرشرقی، مسیر شمالغربی، مسیر جنوب شرقی ،مسیر جنوب غربی،این قله دارای ۶جان پناه وپناهگاه است .داستان های زیادی مانند داستان آرش وکاوه وضحاک هم در مورد این قله نوشته شده است . در پیرامون دماوند جاده هراز واقع شده است . آبادی های مهم دورادور این مخروط پلور ،رینه ،گزنک،بایجان، کهرود، حاجی دلدار ،میان ده ،وناندل است. قسمت غرب دماوند دشت بزرگ لار واقع است که دریاچه سد لار هم در این قسمت واقع است . رود دلیجان در قسمت شمال غرب به جنوب کشیده شده است . رود بسیار زیبایی است که در قسمت های اول عمیق است .دارای ماهی قزل الا است . بین قله گاو نیک ونمک کوه دشت ورارو واقع شده است که در آن عشایر منطقه ورامین وگرمسار به این منطقه کوچ می کنند . ودر موقع تابستان در این منطقه به سر می برند . ورارو مرتعی بسیار سرسبز و می تواند جاذبه جهان گردی باشد . دشت امام پهنک در نزدیکی پلور قرار دارد ودشت زیبایی است .با ایجاد سد لار حجم وسیعی از آب منطقه تامین شده است . رود بند آب ودلیجای ولار سرچشمه های این سد هستند. تمرکز صعود روی یال جنوبی دماوند می باشد . پناهگاه سیمرغ در ارتفاع ۴۱۰۰ متر است که جادهای به طول ۳۰ کیلومتر هم در آن زده اند واین پناهگاه امکانات خوابگاه وسرویس های دیگر را دارا نمی باشد . جان پناه بارگاه سوم در ارتفاع ۴۱۰۰متری وجود دارد . در ارتفاع ۳۳۰۰ یال جنوبی ،گوسفند سرای احسانی وجود دارد . جاده ای بین رینه وپلور احداث شده است که به گوسفند سرا منتهی می شود . جان پناه تخت فریدون در ارتفاع ۴۵۰۰ متری روی جایی تخت وصاف وکاملا روی یال قرار دارد واز خطر بهمن در امان است . این جان پناه را دانشجویان دانشگاه تهران ساخته اند (قبل از انقلاب) . روی یال شمالی دو جان پناه بدون اسم ساخته شده که به جان پناه ۴۰۰۰ و ۵۰۰۰ معروف است .به دلیل قرار گرفتن در معرض باد شدید این جان پناه ها مرتبا باید تعمیر شود . قله های موجود روی دماوند عبارتند از قله وزان ۴۰۰۰متر ،قله منار ۳۹۵۰متر،دوقله موسوم به سرداغ با ارتفاع ۳۷۰۰و۳۸۵۰متر قله کرنا ۴۲۰۰متر ،قله یخار با ارتفاع ۵۱۰۰ متر وقله های قرار گرفته روی یال های فرعی . بزرگترین یخچال دماوندبه نام یخار است که روی گرده شرقی قرار گرفته است . یخچال عروسک ها به سمت شمال یخار قرار دارد یخچال دوبی سل در شمال قرار گرفته است . یخچال سیرله در قسمت شمال غربی به سمت غرب ویخچال غربی است . طولانی ترین مسیر دماوند ، مسیر شمال شرقی است در قسمت گرده شرقی دیواره ای یخی با ارتفاع ۱۷۰۰متر وجود دارد که ریزش یخ وبرف وسنگ در آن بسیارزیاد است . صعود از این یخچال ۸-۷بار انجام گرفته است .یخچال یخار دو زبانه جنوبی وشمالی دارد که زبانه جنوبی آن فقط یک بار توسط یک نفر به صورت انفرادی صعود انجام گرفته است ، چرا که این زبانه صعود بسیار تکنیکی وفنی نیاز دارد . کل مسیرهای دماوند از ارتفاع ۴۰۰۰ متری تا قله حدود ۶ساعت وقت لازم دارد وکل این مسیر ها از هر طرف شیب بسیار زیاد وتند دارد ودر هیچ طرفی این شیب کمتر نیست . بهترین مسیر صعود دماوند مسیر جنوبی است که از رینه به گوسفند سرا وبارگاه سوم ونهایتا تا قله ادامه پیدا می کند که این مسیر از رینه تا قله حدود ۸ساعت وقت لازم دارد.ادامه دارد…

  5. صالحی می‌گوید :

    .مقدمه کوهشناسی ادامه قسمت سوم(قسمت چهارم) درحال حاضر از رینه تا گوسفند سرا با استفاده از وسیله نقلیه زمان کمتری را می گیرد. برای صعود از راه غربی معمولا به وسیله ماشین از پلور تا روبروی یخچال غربی می آیند که به آن راه چول دره می گویند وپس از آن ۳ساعت تا پناهگاه سیمرغ آمده واز پناهگاه تا قله نیز ۶ساعت طول می کشد.مسیر شرقی که مسیر طولانی تا گوسفند سرای استله سر حدود ۴ساعت طی می شود وسپس از زیر قله منار به قله صعود انجام می گیرد که حدود ۶ساعت به طول می انجامد . عیب این مسیر این است که از یخچال عبور می کند واین قضیه سخت ومشکل می باشد. مسیر دیگر شمال کوه از ناندل به سرداغ از آنجا به سرداغ ۳۸۵۰ واز آنجا به قله صعود می کنند .دشت سرداغ در سر راه این مسیر قرار دارد که مسیری بسیار زیبا وپر گل است. درجناح شمال دشت بزرگی به نام چمن گل وجود دارد که عشایر دامدار از سنگسر به این منطقه کوچ می کنند ومحلی ها معتقدند که این عشایر از طوایف مغولی هستند . مقبره شهاب الدین سهروردی در ده حاجی در این منطقه واقع است . تنها یالی که دماوند را به البرز متصل می کند یال شمال غربی یا سرداغ است . وجه تسمیه سرداغ :به دلیل سوز شدیدی که در این منطقه می وزد،گوسفندان این منطقه را از سرما می سوزاند یال شمالغربی تنها یالی است که به خط الراس دو خواهران می رسد وبه ارتفاعات البرز ختم می شود . تفاوت گرده ویال: یال ها عموما از جنس خاک هستند وگاه به گاه قسمت هایی در آن از جنس صخره دیده می شود . گرده شبیه یال است ولی پوشش آن تماما صخره است با شیب بسیار تند . باید توجه کرد که گرده چیزی است بین دیواره ویال ونباید آن را با دیواره اشتباه گرفت . تقسیما ت البرز: ۱- البرز شرقی ۲- کوههای فیروز کوه ۳- البرز مرکزی ۴- البرز غربی ۵- کوههای گیلان . علم کوه : آنچه علم کوه را به جهان گردان می شناساند دیواره ۴۵۰ متری آن است که دیواره ای شمالی است ودارای شکاف های طولانی است . منطقه علم کوه سابقه ا تاریخی طولانی دارد. بعد از دوران هخامنشی اقوام گیلک وکرد های تبعیدی در این منطقه زندگی می کرده اند به عنوان مثال آبادی ونداربن که اینک ییلاق است در گذشته به صورت مسکونی بوده است ووسایلی از قبیل خانه ها، اجاق ها خوراک پزی وغیره در این منطقه پیدا شده است . این منطقه گویا دروازه ای داشته که از این دروازه وارد منطقه علم کوه می شده اند. به هر حال اقوام تبری در این منطقه پراکنده بوده اند . در ابتدای دوره قاجاریه کردهایی که از منطقه کردستان وکرمانشاه تبعید شده اند به این منطقه آمده واینک مردمانی که در منطقه کلاردشت زندگی می کنند اغلب از اقوام کرد هستند که پس از سالها کاملا حالت گیلک به خود گرفته اند . همچنین در این منطقه یک سری دره های تاریخی مهم قرار گرفته مانند دره سه هزار که سراسر جناح غربی علم کوه را توسط رود سه هزار قطع می کند وجنگل های بسیار زیبایی دارد . آب گرم معروفی هم در این منطقه وجود دارد . در قسمت جنوب غرب دره رودخانه الموت است که به دلیل وجود فرقه اسمعیلیه در این منطقه از اهمیت ویژه ای برخوردار است در جنوب دره رودخانه طالقان وجود دارد ودر قسمت شرق دره رودخانه چالوس قرار داردومهمترین نقطه این منطقه دره رودخانه دلیر است . قسمت شمال این منطقه هم دارای دو دره ازارود و دره عباس آباد است که پوشیده از جنگل وانبوه است که تا این زمان اکتشافات بسیار کمی راجع به آن انجام شده است . همچنین این منطقه از جهت وجود یخچال ها اهمیت ویژه ای دارد . از جمله این یخچال ها عبارتند از :یخچال هفت خوان که بزرگترین یخچال این منطقه است . دیگری یخچال خرسان است . یخچال سرچال ودیگری یخچال علم چال می باشد که دایمی هستند وسرچشمه رودخانه سرداب رودخانه سرداب رود می باشد که هم اکنون به راحتی به دریای مازندران وارد می شود . در حالی که آب آن شیرین وآشامیدنی است . گذشته ازدیواره ویخچالها منطقه علم کوه بر خلاف سایر مناطق البرز منطقه ای است پوشیده از صخره ها ودیواره ها وتیغه های مختلف وریزشی می باشد . این منطقه در سال ۱۹۰۲ توسط برادران برن مولر آلمانی کشف شده است . البته قبل از آن خانم فریا استارک از منطقه عبور کرده است اما برادران برن مولر از جناح سیاه کمان به قله صعود می کنند . کشف اصلی منطقه توسط دکتر هانس بوبک انجام شده است که زمین شناس بوده است ونام گذاری قله ها وکشف یخچال ها توسط ایشان انجام شده است . تقریبا از سال ۱۳۱۵ به بعد تلاش ایرانیان از جمله آقایان خلعت بری گیلان پور وکتیبه ای در این منطقه شروع شد. این افراد مسیر جنوبی ارتفاع را از سمت طالقان از طریق ده پراچان به علم کوه صعود می کنند . سپس آقای خلعت بری وگیلان پور مسیر سیاه سنگ ها که مسیر دشواری بوده است را صعود می کنند ومسیری را روی شاخک علم کوه صعود می کنند . در مورد گرده آلمان ها هم تلاش می کنند و۱۰ سال این تلاش ادامه می یابد . به تدریج گزارشات این افرادهم منتشر می شود . در سال ۱۳۴۴ و۱۳۴۳ شاهد فعالیت های زمستانی در این منطقه هستیم که پس از ساختن جان پناه علم چال صعود های زمستانی شکل می گیرد وبرای نخستین بار قله ای موسوم به تخت سلیمان صعود می شود . در مسیر جنوبی مسیری بهمن گیر وجود دارد که شخصی بنام آقای حسین رضایی از این مسیر صعود کرده اند که می توان آن را اولین صعود زمستانی نامید، البته راجع به این صعود مدرکی در دست نیست . ادامه دارد…

  6. صالحی می‌گوید :

    مقدمه کوهشناسی ادامه قسمت چهارم (قسمت پنجم)مسیر های صعود: – حرکت ازدره الموت وده گرما رود وده پیچ بن وگردنه سلمبار واز آنجا به قاضی محله در سه هزار . در گردنه سلمبار بقایای یک کاروانسرا ی قدیمی دوره ساسانیان است وبه تمام ارتفاعات علم کوه مسلط است . این مسیر از آبادی های سلمبار ومران می گذرد . – حرکت از پراچان از طالقان به گردنه آب گرم ،ده آب گرم میانرود وقاضی محله . – حرکت از پراچان وگردنه هزار چم ،تنگ گلو ،خرمدشت (علم راه) و ونداربن . – رودبارک “مسیر شمال”ونداربن گوسفند سرا ی بریر ، پناهگاه سرچا واز آنجابه سه مسیر رستم نیش یا سیا سنگ وعلم کوه ویا از پناهگاه سرچال به تخت سلیمان (قله) . دو مسیر اول از لحاظ توریستی حائز اهمیت می باشد ومسیر جنوبی در این منطقه بهترین مسیر صعود است (مسیر ونداربن به تنگ گلو وحصار چال واز آنجا به قله علم کوه ). بیشتر تلفات وحوادث بعد از توچال در منطقه علم کوه اتفاق افتاده است .) مسیر طالقان ،گردنه هزار چم وگردنه سلمبار به سه هزار مسیر های غیر تخصصی وتوریستی این منطقه است. سبلان : سبلان قبلا جزواستان آذربایجان شرقی محسوب می شد، ولی در تقسیمات جغرافیایی جدید این منطقه جزو استان اردبیل شده است . چون قله نسبت به البرز در ارتفاع بالاتری قرار گرفته است آب وهوای سرد تری دارد . البته بخش خود مختار نخجوان و آذربایجان شوروی وتوده هوای این دو منطقه بی تاثیر در آب وهوای این منطقه نبوده است . ..قدیمی ترین صعود ها در این منطقه مربوط به آقای مهندس نوروزی است که مدت ۱۶ روز به طول انجامید ه است . گارد ارتش نیز به دنبال مهندس نوروزی ایشان را همراهی می کردند . ویژگی های منطقه : عسل تولیدی در این منطقه بسیار مرغوب است . دریاچه سبلان که بر روی قله قرار دارد ،دریاچه ای آتشفشانی است وآب بسیار سردی دارد . از نظر مذهبی این قله بسیار مورد توجه است . گفته شده است که مدفن چند تن از پیامبران در این منطقه است . یا نمونه ای دیگر سنگ محراب است که در ارتفاع ۴۷۰۰ متری وجود دارد ومحل عبادت بوده است . گویا در این منطقه زندگی می کرده اند وبقایایی هم به دست آمده است . مردم محلی این منطقه قله را به نام “سلطان ساوالان”می نامند واحترام خاصی برای آن قائلند . بعد از سالهای ۱۳۵۰ به بعد در زمان پهلوی دوم آمریکایی ها به دلیل تسلط بر منطقه سایت راداری را در ارتفاع ۳۷۰۰ متری راه اندازی میکنند که در کارهای مرز داری واعمال منطقه کارایی داشته است . بعد از سال ۱۳۵۴ اجازه صعود به یال شرقی به مردم داده نمی شود ودر زمان انقلاب این سایت رادار به پناهگاه سبلان تبدیل می شود . نام گذاری ارتفاعات : عموما نام گذاری ارتفاعات این منطقه آذری هستند وحدود ۷۰ تا۸۰ قله بالای ۳۰۰۰متر در این منطقه وجود دارد . مهمترین این قلل سبلان با ۴۸۱۱متر ارتفاع ،هرم داغ با ارتفاع ۴۴۰۰و کسره داغ با ارتفاع ۴۴۰۰ هستند. به دلیل وجود آتشفشان آب گرم های بزرگی از جمله آب گرم سرعین، گامیش گلی، میل، شابیل ،قطورسو را دارا می باشد . غیر از این چند آب گرم حدود ۲۰تا ۳۰ آب گرم دیگر است که در درجات بعدی قرار دارد. حیات وحش غالب این منطقه خرس است . در این منطقه عشایر شاهسون زندگی می کنند وچادر های این عشایر بنام اوبا است که حدود ۲تا۳متر ارتفاع دارد که در آن زندگی می کنند .سگهای این عشایر بسیار خطر ناک هستند وبه انسانها حمله می کنند . …چند یخچال بزرگ از جمله یخچال شمالی سبلان ،یخچال هرم داغ وکسره داغ است که منسوب به قله هاست . معمولا بعد از ظهر ها هوای این منطقه ابری می شود وبارندگی مختصری را بدنبال دارد وسپس مجددا هوا صاف می شود . دره شیروان (دره سی )ازجمله جاذبه های این منطقه است که اشکال مختلف عقاب وانسان از رسوبات سنگی در آن بوجود آمده است . در این دره آب بسیار کمی وجود دارد . دو دریاچه کوچک در این دره وجوددارد که بعد از شهریورخشک می شود. بجز در یاچه اصلی در اطراف قله حدود ۱۸ برکه آب گیر وجود دارد که معمولا عمق زیادی ندارند ودر اثر ذوب یخچال ها به وجود می آیند . مهم ترین این برکه ها قره گل است که جنبه اساطیری نیز دارد .ادامه دارد…

  7. صالحی می‌گوید :

    .مقدمه کوهشناسی ادامه قسمت پنجم(قسمت ششم) بهترین زمان صعود وورود به قله : بهترین زمان ورود به منطقه تیر ومرداد ماه است . در ماه های خرداد وپاییز آب وهوای متغییر وخطرناکی دارد . در کل منطقه جان پناه کسره داغ ،غربی سبلان وپناهگاه شرقی مستقر است . بیشترین تمرکز منطقه برای صعود روی قسمتهای شمالی است وبندرت از سمت جنوب صعود می کنند . منطقه ای به نام هازال در سبلان با حدود ۳۰ الی ۴۰ قله وجود دارد که در جنوب غربی منطقه واقع است وبه صورت ناشناخته باقی مانده وبسیار زیباست . صعود به قله : صعود به قله عموما از یال شرقی انجام می شود وطول این یال حدود ۳ کیلومتر است ودر طول یال تعداد زیادی یال وراه فرعی به قله وجود دارد که هرکدام به قله ختم می شوند .پناهگاهی در ارتفاع ۳۶۰۰متری در سمت شرقی وجود دارد . در یال غربی نیز شیب بسیار شدید با زاویه ۸۰ درجه وجود دارد که کاملا سنگلاخی است . راحت ترین مسیر صعود مسیر شرقی است ونزدیک ترین آنها با راهنما مسیر جنوبی . اشترانکوه : اشترانکوه به صورت خط الراس ۴۰ کیلومتری در منطقه شمالی کوه های زاگرس قرار گرفته است . سابقه تاریخی منطقه، گزارش صعود مستند به مرتفع ترین قله این ارتفاعات به نام سن بران است که توسط ژاک دمرگان در سال ۱۸۰۷انجام شده است .گزارش ۵ صفحه ای نیز در مورد این صعود وجود دارد . کشف دریاچه گهر نیز در این منطقه توسط خانم ایزابلا بی شاپ آمریکایی از دیگر مواردی است که پس از کشف ،نام دختر خود ایرنه را بر روی دریاچه می گذارد. این خط الراس ۵ الی ۶ قله بالای ۴۰۰۰ متر دارد و۱۷تا ۱۸ قله بالای ۳۵۰۰متر ،حالت وجهت این خط الراس شمال غربی – جنوب شرقی است . ۵-۶ یخچال مهم در این منطقه وجود دارد . ساختار کوهستان مزرس ودندانه دار است . سراسر جناح غرب دیواره وسختون است . (سختون:مسیر هایی که ریزشی یا پوشیده از سنگ وخاک است ) . دودریاچه بزرگ گهر وگهر کوچک در منطقه وجود دارد . در سال ۱۳۵۳ توسط هلی کوپتر تخم ماهی قزل آلا در این دریاچه ها ریخته شده است که هنوز هم ماهی قزل آلا دارد. آب این دریاچه توسط چشمه های کف آن تامین می شود وارتفاع آن در حدود ۲۸۰۰ متر است . گهر کوچک به صورت باتلاق مانند است . پوشش گهر بزرگ شدیدا آسیب دیده است . مهم ترین راههایی که به دریاچه گهر ختم می شود از سمت شمال وسمت جنوب است. از سمت شمال تردد بسیار بیشتر از سمت جنوب است .نام گذاری ارتفاعات : تضاد شدیدی در نام گذاری این ارتفاعات در بین کوهنوردان تهران ، خرم آباد ، اراک وهمدان وجود دارد وتنها در مورد معدودی از قله ها اشتراک آرا وجود دارد واین مسئله شرایط بدی را در نام گذاری به وجود آورده است . صعودهای تاریخی: اولین صعود از طرف ایرانی ها مربوط به آقای گقام میناسیان در سال ۱۳۴۰ است که به صورت تیم ۱۶ نفرهی بوده است . پس از آن صعود کامل خط الراسی توسط آقایان اسماعیل زاده و اخضری که اهل همدان هستند انجام گرفته است . بعد از آن حدود ۱۰ بار صعود به خط الراس تکرار شده است. سه پناهگاه گل گا ، چال کبود(جان پناه) وپناه گاه کول جنون در منطقه مستقر شده است . از جمله کوه های بسیار مهمی که در جنوب اشترانکوه واقع است عبارت است از قالی کوه ، قله دال بازی با ارتفاع ۴۱۵۰ متر، قله کزنستون وکوه پریز کوه در غرب دریاچه گهر ، کوه سرسبز وکوهستان / گر وقله منفرد تمندر وسفید کوه که پناهگاه حیات وحش است . ادامه دارد…

  8. صالحی می‌گوید :

    .مقدمه کوهشناسی ادامه قسمت ششم(قسمت هفتم) وجه تسمیه قالی کوه (غالی کوه) : بهار بسیار زیبای این منطقه نقش ونگار هایی مانند قالی به وجود می آورد . از سمت جنوب خط الراس یک گردنه بنام گل بادوش ،اشترانکوه را از قالی کوه جدا می کند وجاده ای پر دست انداز آبادی های شرق اشترانکوه را به شول آباد وصل می کند . عشایر منطقه: عشایر منطقه به سه دسته تقسیم می شوند : ایل حاجی وند، ایل پاپی، ایل فیلی. سراسر دریاچه غربی اشترانکوه (گهر)تا منطقه قالی کوه محل زندگی قوم حاجی وند است ومرکز اصلی آنان جنوب دریاچه گهر است . در قسمت جنوب غرب خط الراس تا نزدیک خوزستان محل زندگی ایل پاپی است و عشیره بزرگی هستند. در قسمت شمال خط الراس محل زندگی ایل فیلی است. پاپی ها در قسمت پریز کوه وسر سبز هستند . زمستان این منطقه بسیار سرد است وصعود زمستانی دشواری دارد وبیشتر توسط کوهنوردان اراکی وهمدانی صعود زمستانی شده است . ۹۰ درصد صعود های زمستانی توسط کوهنوردان اراک ،۱۰درصد توسط کوهنوردان همدانی واخیرا کوهنوردان خرم آباد شروع به صعود کرده اند .بهترین فصل کوهنوردی در اشترانکوه: بهترین فصول جهت کوهنوردی در این منطقه نیمه دوم خرداد و وتیر واواخر نیمه اول مرداد است . از نیمه دوم مردادبه بعد منطقه شروع به خشک شدن می کند . در سمت غرب منطقه دره ای بنام دره نگار (نی گا) وجود دارد که بسیار زیبا ودلپذیر است . این دره بدلیل برش های آب زیبایی خاصی دارد وپر از غار است . این در صعب العبور است وبه رود سزار منتهی می شود . مسیر صعود به قله ها : فقط دو قله سن بران وگل گل به صورت مکرر صعود می شود اما دیگر ارتفاعات را با طی مسافت خط الراس یکی پس از دیگزی صعود می کنند. برای صعود به قله سن بران از ده تیون به پناهگاه گل گل وسپس به جان پناه چال کبود وبعد از آن به سن بران ختم می شود . از پناهگاه تا جان پناه شیب تندی وجود دارد ، ترکیب این مسیر سنگ وخاک است . راه رسیدن به دریاچه گهر بزرگ از طریق گردنه پنبه کال انجام می شود . مسیر دیگر دریاچه از پاسگاه چغاگرگ به گردنه گل بادوش وسپس به شول آباد (نرسیده به شول آباد) است . زرد کوه بختیاری: خط الراس زردکوه بختیاری به طول ۱۲۰ کیلومتر است وجهت آن شمال غربی – جنوب شرقی است . به زبان دیگر جهت این خط الراس در جهت اصلی رشته کوه زاگرس است . چنانچه یک سری از کوه ها که توسط گردنه چری به یکدیگر متصل می شوند را به حساب بیاوریم طول این خط الراس به ۱۶۷ کیلومتر خواهد رسید ،به هر حال در کوه شناسی گردنه چری را آخرین قسمت زرد کوه به حساب می آوریم . “گردنه چری”جنوبی ترین قسمت زرد کوه و”سر آقاسید” شمالی ترین قسمت آن است . موقعیت جغرافیایی منطقه : از شرق به بخش ارول که در منتها الیه جنوب شرقی خط الراس است وشهرستان فارسان که در شرق منطقه قرار دارد . از غرب به شهرستان ایذه و رهذر که از شهرهای خوزستان محسوب می شود ،ختم می شود. از شمال به ده سر آقا سید که تا ۸سال پیش جاده ای نداشته وده مشهوری است . از جنوب گردنه چری که جداکننده قسمت بعدی از زردکوه بختیاری است. ساختار وشکل زرد کوه :ساختار این منطقه بسیار شبیه اشترانکوه ودنا است وهمگی پوشیده از دیوار است . این دیواره ها در سراسر جناح غربی به صورت متصل یا منفصل گسترده شده است . در سمت شرق یال های ملایم خاکی وسنگلاخی داریم . زردکوه وعشایر بختیاری ارتباطی تنگاتنگ با یکدیگر دارند . این عشایر در سه منطقه ده زر، ایزه، لالی، شیمبار، وللر پراکنده می شوند . این منطقه ها قشلاق آنهاست ودر زمستان در این منطقه به سر می برند. ییلاق این عشایر در دامنه های شمالی یعنی جایی که به منطقه ارول ختم می شود ،می باشد . از عشایر معروف منطقه طایفه بهداروندها هستند . از طایفه های معروف دیگر ایل دورکی ،زراسوند، بابااحمدی،موری،جهانگیری،عالی وند،رستمی وفرامرزی هستند. خط الراس زرد کوه به دو رودخانه کارون در شرق وبازفت در غرب محاط هستند. بهدار وند ها ،دورکی ها وزراسوندها در قسمت رود کارون مستقر هستند. موری ها همگی در بازفت زندگی می کنند. .. علی رغم اینکه زرد کوه منطقه ای بسیار مناسب جهت امور جهان گردی واکوتوریسم است وبه جرات می توان گفت هیچ از کوه های ایران تا این حد پتانسیل جهان گردی وگردش گری ندارد، اما منطقه کاملا ناشناخته باقی مانده است وتوجه ای در این جهت به آن نشده است . می توان گفت این منطقه یک کلنی از آثار تاریخی ،طبیعت دست نخورده، دریاچه ها وبرکه های متفاوت وحیات وحش مناسب می باشد. تنها کسی که از منطقه اطلاعات با ارزشی دردست دارد آقای |ژان پی یر دیگار متولد ۱۹۴۲ در پاریس است که به اتفاق آقای اصغر کریمی از سال ۱۹۶۹تا ۱۹۷۵ تحقیقات بسیار گستر ده ای روی ایل بختیاری انجام داده اند . کتاب های این محقق سفر به دیار بختیاری از انتشارات فرهنگ سرا و فنون کوچ نشینان بختیاری ترجمه آقای اصغر کریمی است. آقای دیگار وچند گردنه مهم را در این منطقه شناسایی می کنند که عشایر از آن به قشلاق وییلاق می روند وگذر گاه آنهاست . این سه گردنه عبارتند از : گذرگاه تاکسونی ،گذرگاه ایلوک وگذرگاه کهنو. تونل کوهرنگ توسط شاه عباس جهت زیاد کردن آب زاینده رود زده شده است که از این کوه سرچشمه می گیرد . هر چند شاه عباس به نتیجه نمی رسد اما این کار ادامه پیدا می کند وسر ریز اضافه آب این رود را به زاینده رود هدایت می کنند. گردنه چری تنها چاره ای است که چهار محال رااز حالت بن بست در می آورد واین منطقه را به خوزستان مرتبط می کند. جاده ای هم از چلگرد از طریق آبادی شیخ علی خان به دوآب صمصامی می آید. ادامه دارد…

  9. صالحی می‌گوید :

    مقدمه کوهشناسی ادامه قسمت هفتم (قسمت هشتم وپایانی)آب وهوای منطقه : این منطقه فوق العاده سرد سیر است ودر اوایل پاییز و ورود مهر ماه بارش برف شروع می شود . گویا این منطقه نوعی ابر به نام سی بی تولید می کند وبه همین دلیل بر خورد هواپیما یا گم شدن تیمهای کوهنوردی را باعث می شود . این ابر در پایین تر از حد خود قرار می گیرد . حجم برف این منطقه بسیار زیاد است وتا ۳متر بارش برف هم دراین ارتفاعات داریم . تابستان زرد کوه دراواخر تیر واوایل مرداد شروع می شود ودوره کوتاهی خواهد بود. شخصی بنام اوا شرلوی اتریشی که گیاه شناس بوده است حدود ۱۰۰سال پیش در منطقه صعودی انجام داده است . اما از اینکه به کدام قله صعود کرده است ،اطلاعی در دست نیست . صعود ایرانی ها : ایرانی ها از سال ۱۳۴۰ با منطقه زرد کوه آشنا می شوند واولین صعود آن را آقای گقام میناسیان انجام داده است . آقای جلیل کتیبه ای قله هفت تنان را صعود کرده اند. قله کلونچی را آقای میناسیان صعود کرده اند.در کل منطقه دو جان پناه چال میشان وپناهگاه سنگی خرسان وجود دارد که هردو جهت صعود قله اصلی یعنی کلونچی به وجود آمده است . از دیگر کارها دراین منطقه نقشه برداری توسط آقای عبدالوهاب خنجی بوده است . این نقشه برداری توسط سازمان جغرافیایی ارتش وبصورت توپوگرافی بود . پس از آقای میناسیان ،آقای اسماعیل زاده وآقای اخضری در این منطقه به قله ها صعود کرده اند. نخستین صعود زمستانی زرد کوه توسط باشگاه پیام مخابرات درسال ۱۳۶۷ انجام شده که سرپرست برنامه آقای کریم بنا مولایی بوده اند. زیباترین مناطق توریستی وجاذبه های گردشگری :چشمه دیمه یکی از سرچشمه های اصلی زاینده رود است. مسیر کوه پیمایی چال بهار یا گردنه بهار رو یا گردنه بازفت. این مسیر بسیار جذاب وزیباست وگردنه مرتفعی را عبور می کنند تا به بازفت برسند. ۳روز برای عبور از گردنه زمان لازم است . مسیری که از ده چلگرد به ده شیخ علی خان ختم می شود .این مسیر حدود ۳۵ کیلومتر است. مسیر دوآب سمسامی ، گردنه چری. مسیر دره شیمبار. دریاچه لاغرک که از چلگردبه دوآب سمسامی، قبل از دو آب سمسامی دردر منطقه شهریاری به سمت کوه بالا می رود وبه محض اینکه به خط الراس می رسیم دریاچه رامشاهده می کنیم . این دریاچه در ارتفاع ۳۸۰۰متری قرار دارد .آب آن از ذوب برف تامین می شود وروی کوهی بنام سالدوران قرار دارد .یخچال ایلوک واقع در زیر قله هفت تنان ،۲۷۰ هزار متر مکعب حجم دارد وبزرگترین یخچال ایران است . طول این یخچال ۱۱ کیلومتر و۴ کیلومتر منطقه اسکی دارد . دریاچه نازی واقع در منطقه بازفت که از آبادی چمن گلی به آن می روند .به دلیل این که دیدگاه عشایر طوری است که گمان می کنند بدنبال گنج آمده اید ویا نظامی هستید ،به همین دلیل ورود به این منطقه بسیار مشکل است می توان گفت به دلیل این که هخامنشیان وساسانیان مدت زیادی در این منطقه زندگی می کرده اند وآثار زیادی زیر خاک مانده است عشایر منطقه به غریبه های تازه وارد به این منطقه مشکوک می شوند.سه دیواره مرتفع در این منطقه قرار گرفته است که عبارتند از دیواره کلونچین به ارتفاع ۱۰۰ متر ،دیواره شاه شهیدان به ارتفاع ۲۵۰تا۳۰۰متر ،دیواره هفت تنان به ارتفاع ۳۰۰متر. دیواره درویش کزلی ودیواره نازی (سمت گردنه بازفت). متاسفانه منطقه وسیعی از زردکوه بختیاری به طور ناشناخته ای باقی مانده است وهیچ اطلاعات زمینی از آن در دست نیست . آخرین کسی که از این منطقه تعدادی عکس هوایی تهیه کرده است هاریسون بوده است. اختلاف نام گذاری در این منطقه کاملا مشهود است وتوریستها کاملا به این مسئله آگاه هستند واین منطقه بین اقوام مختلف ،نام های مختلف خود را دارد . توریسم خارجی عمدتا روی قله های هفت تنان ، کلونچین وشاه شهیدان متمرکز شده است . فهرست ارتفاعات مهم زرد کوه بختیاری : از شمال به جنوب قله های رگ منار، دمر بزرگ، ذیلا، لیله، هفت تنان، ایلوک، آب سفید، سردان، شاه شهیدان، کلونچین، نازی و چری از مهم ترین قله های این منطقه هستند. حیات وحش منطقه: پازن،بز،خرس قهوه ای،گرگ، گربه وحشی(طوسی رنگ) ،پلنگ،شغال، یوزپلنگ،کبک وگراز از مهم ترین حیات وحش این منطقه هستند. خرس قهوه ای در اطراف یخچال ها دیده می شود. گرگ در دو طرف خط الراس وجود دارد . پلنگ در قسمت های بالا مشاهده می شود . یوزپلنگ فقط در سمت سالدوران دیده شده، گراز در منطقه چلگرد ودوآب صمصام وجود دارد. آخرین لاشه شیر حدود ۵۰ سال پیش در این منطقه درون رود کارون توسط افراد محلی دیده شده است . تنها گردنه ای که کماکان رفت وآمد روی آن ادامه دارد گردنه بازفت است وگردنه های دیگر تردد ندارد. کوهستان میلی، کوهستان بسیار زیبایی است که البته توسط گردنه چری از بخش قلل زرد کوه جدا شده است . مسیر های صعود :جهت صعود به قله کلونچی از فارسان به چلگرد وتا دریاچه سد کوهرنگ با ماشین طی می شود. سپس پیاده روی شروع می شود وازروی پل به کنار آب دریاچه آمده وکم کم ارتفاع می گیرند وبه پناهگاه چال میشان آمده، ازاین پناهگاه به بعد کارسخت خواهد شد،چرا که مسیر سنگی، یخچالی است ودیواره. پس صعود به قله شاه شهیدان به یخچال پورسونان آمده وبه قله صعود انجام می شود. کل مسیر یک روز کامل وقت لازم دارد . مسیر دیگر از پل جه جه به قله هفت تنان وسپس صعود به قله است. ۸ساعت در این مسیر وقت لازم است. از سمت پایین از گردنه چری تا قله را می توان ۱ روز کامل زمان صرف کرد تا رفت وبرگشت انجام شود. این مسیر نیز مسیر سختی است .در قسمت یخچال ایلوک می توان امکانات اسکی را استفاده کرد. البته با تذکر این نکته که منطقه بسیار سرد می باشد .دو دریاچه در سمت قله منار وجود دارد که از سمت الیگودرز به آن وارد می شوند .تا کنون هیچ کس به صورت توریستی به این منطقه نرفته است. دریاچه های این منطقه به اندازه دریاچه تار است. راه این منطقه عبور از رودخانه دارد وراهی بسیار سخت است . توضیح : همانگونه که در ابتدای این مطلب(مقدمه کوهشناسی…)گفته شد مطالب عینا آورده شده و چنانچه بعداز تاریخ این جزوه تصحیح و… صورت گرفته باشد – در دست انعکاس دهنده نمی باشد. بعلت طولانی شدن کمی از مقاله در دوقسمت (…) نوشته نشده . اصل مقاله در موسسه موجود می باشد .باتشکر مجدد از جناب مقیم.پایان.

  10. صالحی می‌گوید :

    دوباره با هم به کوه بر می گردیم :روزهای نوجوانی بود سر سبزی پیرامون با درختان تبریزی ونارنج در کنار باغات چای واستخر های ذخیره آب برای مزارع برنج وشالیزارهای مواج در وزیدن نسیم” رودخانه های جاری از دره های بالا دست وجاری شدن سیلابها وبازی گوشی با سنگهای صیقلی وصاف کنار ماسه های شسته “پس از سیلاب” وعبور از مسیر دره ها ورودخانه ها ودیدن پرندگان رنگارنگ درلابلای بوته های تمشک وآقطی وسپس در بهار دیداری با درختان تازه سبز شده نارون وهجوم دسته های بزرگ پرندگان هفت رنگ بر گیسوان لیمویی آن و گلمه های(گل هایی که با کاموا درست می شودوبرای تزیین وزیبایی به چادرعشایر یاگردن حیوان مثل قاطر- اسب …آویزان می شود ) چسبیده به آن شاخه ها که به زیبایی نارون می افزود – در گذر از این مسیر وفارغ از جستجو ودرنگ در های هوی همسایه وخانواده وکار “می دویدیم ومی پریدیم “وتیری از تیرکمان رها می کردیم …پرنده زیبا.- نوک می زند به تیته ها (شکوفه های جوان وتازه بهاری )درخت نارون—در مسیر همیشگی ما درخت قطور وبلند قامتی بود”وقتی از چند متری آن سر بلند می کردیم تا پرندگان هفت رنگ را در شاخه سار آن ببینیم کلاه از سر می افتاد – درختی که همیشه برای خود صلابتی داشت !–وقتی که یادی از سرو وکاج یا صنوبر بلند قامت می شود . این نارون بلند شکوفه ها وشاخه هایش را از دسترس ما دور کرده ودر بالاتر باران وآفتاب را با سری افراشته وباز بر گیسوان بلندش می پذیرد – با سر شاخه های بلند وآویزانش در وزیدن باد می رقصد و خرامان و رمان دانه های بارش را بر زمین وبه رخ عابران می کشد—راه باریک گلی از کنارش ادامه دارد . هر روز از کنار درختان نارنج… وسیم خار دار وپرچین وطویله وخانه سفالی سر وشیروانی دار می گذریم – در حیات همسایه درخت انجیر بزرگی با انجیرهای رسیده در نگاهمان …وبدرقه. پشت روستا دره ایست کمی بالاتر مزارع چای در شیب ها ورودی جاری که در پایین تر از نهر بلندی می گذرد در داخل دیواره آن نهر بلند پرنده ای ماهیخوار در سوراخی نمور وسرد وتاریک به جوجه هایش می رسد . وپسرکی بازیگوش او را نظاره می کند “وبا تقلای فراوان به لانه روی دیوار در ارتفاع دو متری دست می یابد وجوجه ها را در مشت خود می گیرد و خوشحال – جوجه ی پرنده ماهی خوار سرش را بالا وپایین می برد ودمی هم تکان می دهد به رنگ نیلی ” کبود” سفید” سیاه آجری …قدرت پرواز ندارد … اسب های خیس باران خورده در مزرعه با کره ها و باز هم بازیگوشی ودنبال کردن آنها تا بالای تپه ها -.شکار در بوته زار ها وجنگل کم پشت وگرازی چموش با روباهی تیره بخت”که سگ ها دنبالش می کنند”وشکار چیان با لحظه شماری تیری به طرفش شلیک می کنند”روباه می دود دره تنگ است وبیچاره ! – سفری دراز را از کنار سبزه ودرخت ورود …با افت وخیز های فراوان با باغ های چای و شالی و صبوری وتحمل مادر در برداشت محصول در پیش- با حمل ونقل سنگین این محصول شبنم خورده یا باران دیده –جوانی او کار گشاست –ونوجوانی ام خام وکار سخت وسنگین.سر زنش های دیگران برای کارنامه وسر خوشی و چالاکی در طی روز-وآموزگار که تیر کمان لاستیکی را می گیرد “و موهایم را با ایرادی به سلمانی می سپارد و گریز پاییم که زیر بار سلمانی نرفتم . ولی شب تنبیه خواهم شد . در سر پایینی مسیر باغ همسایه با تعقیب و گریز به دره ای با ارتفاع دو متری می رسیم وتوقف میکنیم چه کسی اول می پرد خطر نزدیک است “نه کسی که ما را تعقیب می کرد مدت هاست مسیرش را تغییر داده وما از ترس هراسان “دوان دوان . می پریم اما شب تنبیه خواهیم شد . غروب هر روز در کنار برکه ها با نگاهی به دورد ست اردک ها را می بینم که از مرز های مزرعه شالی در پاییز بطرف بالا دست روانند وبعضی شان انگار دوست ندارند به لانه بر گردند ” با های و هوی از میان زمین باتلاقی با چکمه های لاستیکی که سوراخ های ریزی داردو فکر می کنی که شاید آب به داخلش نرود “آنها را به راه لانه (خانه)می کشانم.بالاتر نزدیک مرز بزرگ برکه آواز زن همسایه: لی لی لی “لونه لونه می گویدو می خواند وپایان روز را برای اردک ها اعلام تا آنها را نزدیک آورد . لک لکی سفید در پروازاست و آبچلیکی سینه سفید به سرعت به پرواز در می آید و ( ابیا) پرنده نوک بلند که غروب وصبح جا بجا می شود…هر کجای این زیست گاه را که می نگرم ” بی پروا در آن سینه باز می کنم” چشمانم بسته ودست هایم برای در بغل گرفتنش رها وسرخوش است شوری کودکانه .در فصول گوناگون رفتن به بالای تپه ها لذت بخش وآواز خواندن وسوت زدن- واز میان دره ها وشیب ها چند نفره وتنهاعبور کردن احساس قدرت وسرزندگی نا خود آگاه را زیاد وما را برای روزهای دیگر به دامنش می کشاند…

  11. محمد آذراوغلو (هشترودی) می‌گوید :

    با ارزوی سلامتی و سربلندی واقعا جالب بود مرسی

گذاشتن یک پاسخ